Извадок: „Раскажувачката“ од Џоди Пико

Во вториот вторник од месецот, госпоѓа Домбровски го носи својот покоен сопруг на групата за терапија.

Само што помина 15 часот и повеќето од нас сè уште ги полневме хартиените чаши со лошо кафе. Донесов чинија печени грицки – минатата недела Стјуарт ми рече дека не доаѓа во Хелпинг Хендс поради утешувањето на болката, туку поради моите тортички со путер и пекан ореви – и само што ги ставав, госпоѓа Домбровски срамежливо кимна накај урната што ја држи. „Ова”, ми вели, „е Херб. Херби, запознај ја Сејџ. За неа ти зборував, пекарката”.

Застанав стаписана, ја спуштив главата за косата да ми ја покрие левата страна од лицето, како и обично. Сигурно има протокол да се запознае кремиран сопруг, ама се загубив. Треба да го поздравам? Да се ракувам со рачката?

„Леле”, бекнувам на крај, зашто, иако има малку правила во групата, сите се непроменливи: биди добар слушач, не суди и не поставувај граници на нечија друга болка. Ова го знам подобро од кој било. Па, доаѓам тука веќе скоро две години.

„Што донесе?“ прашува госпоѓа Домбровски и сфаќам зошто ја донела урната на маж ù. На последната средба, нашата водачка – Марџ – предложи да споделиме сеќавање на што и да сме загубиле. Гледам како Шајла стиска плетени чизмички, па ù побелеле прстите. Етел држи далечинско од телевизор. Стјуарт – повторно – ја донел бронзената посмртна маска од лицето на првата сопруга. Се појави неколку пати во групата и беше најморничавото нешто што сум го видела – сè досега, кога госпоѓа Домбровски го донесе Херб.

Пред да го промрморам одговорот, Марџ ја повикува групичката да се пореди. Сите ги расклопуваме столчињата во круг, блиску за да потапкаме некого по рамо или да пружиме рака за поддршка.

Во центар е кутијата со паломи што Марџ ја носи на секоја средба, за секој случај.

Марџ често почнува со општо прашање – Каде бевте кога се случи 11 септември? Ги тера луѓето да зборуваат за заедничка трагедија, што понекогаш на човека му олеснува да зборува за својата. Сепак, има луѓе кои, и покрај, тоа не зборуваат. Понекогаш со месеци не можам да му го слушнам гласот на новиот член.

Денес, пак, Марџ веднаш прашува за спомените што ги донесовме. Етел крева рака. „Ова беше на Бернард”, вели и го трие далечинското со палецот. „Не сакав така да биде – Господ знае дека милион пати се трудев да му го одземам. Веќе го немам телевизорот со кој работи. Ама, сепак, не можам да го фрлам”.

Маж ù на Етел е сè уште жив, ама има Алцхајмер и веќе нема поим која е жена му. Има најразлични видови болки кои човек ги претрпува – од најмали до најголеми. Може да си ги загубите клучевите, очилата, невиноста. Може да си ја загубите главата, срцето, паметот. Може да се откажете од домот и да се преселите на друго место, или детето да ви се пресели преку море, или мажот да ви се загуби во деменција. Загубата е повеќе од смртта, и болката е сивата нијанса на емоциите.

„Маж ми го запоседнува далечинското”, вели Шајла. „Зашто тој вели, жените контролираат сè друго”.

„Всушност, се работи за инстинкт”, вели Стјуарт. „Делот од мозокот кој е за запоседнување е поголем кај мажите, отколку кај жените. Го слушнав тоа кај Џон Теш”.

„Па, тоа значи дека е неоспорно?“ Џоселин си ги превртува очите. Како мене, и таа има околу дваесет години. За разлика од мене нема трпение за никој над четириесет.

„Ти благодарам што го сподели споменот”, вели Марџ и бргу се замеша. „Сејџ, што ни донесе денес?“

Чувствувам како ми горат образите кога сите очи се вперуваат во мене. Иако ги знам сите во групата, иако формиравме круг на доверба, сè уште ми е болно да им се отворам. Кожата на мојот белег, набрана морска ѕвезда преку очниот капак и образот, се стега уште повеќе.

Ги протресувам долгите шишки над окото и од под маичката го вадам ланчето што го носам сосе бурмата на мама.

Се разбира, знам зошто – две години по смртта на мама – сè уште како меч да ми ги разбива ребрата кога и да помислувам на неа. Од таа причина јас сум единствената која остана од првичната група за психотерапија. Додека повеќето доаѓаат за да се излечат, јас дојдов за да се казнам.

Џоселин крева рака. „Мене многу ми пречи она”.

Уште повеќе поцрвенувам, зашто мислев да зборува за мене, ама тогаш увидов дека зјапа во урната на скутот на госпоѓа Домбровски. „Одвратна е!“ вели Џоселин. „Не требаше да донесеме нешто мртво. Туку некој спомен”.
„Тој не е нешто, тој е некој”, вели госпоѓа Домбровски.
„Не сакам да ме кремираат”, воздивнува Стјуарт. „Имам кошмари како умирам во пожар”, вели Џоселин, а госпоѓа Домбровски рипнува да плаче.

Посегам по кутијата со паломи и ù ја подавам. Додека Марџ ја потсетува Џоселин за правилата на групата, учтиво ама строго, јас одам накај тоалетот надолу по ходникот.

Пораснав со мисла дека загубата е позитивен исход. Мама велеше дека поради тоа ја сретнала љубовта на својот живот. Ја оставила ташната во ресторан и помошник готвачот ја нашол. Кога ù се јавил, не била дома, а цимерката ја примила пораката. Кога мајка ми свртела, се јавила жена и ù го дала татко ми на линија. Кога се сретнале да ù ја даде ташната, сфатила дека тој е сè што посакувала… ама, исто така, од првиот повик знаела дека живее со жена.

Што да ти била сестра му.

Тато почина од инфаркт кога имав дваесет години и единствено можам да се помирам дека по три години ја загубив и мама, со тоа што си велам дека сега е повторно со него.

Во тоалетот си ја тргам косата од лицето.

Белегот сега посивел, набран, ми го откорнува образот и веѓата како рачка на свилена ташна. Само што мене капаците ми се клапнати, кожата ми е многу растегната и на прв поглед не се гледа дека нешто ми фали – барем така вели другарка ми Мери. Ама луѓето забележуваат. Само се преучтиви за да признаат, освен ако не се брутално искрени и четиригодишни, па покажуваат и ги прашуваат мајките што ù е на лицето на жената.

Иако повредата избледе, сè уште ја гледам како и по несреќата: сирова и црвена, гром кој ми го прави лицето асиметрично. Во ова, претпоставувам сум како анорексично девојче кое тежи четириесет и пет килограми и гледа како дебел човек се ѕвери во неа од огледалото. Мене баш и не ми личи на белег, стварно. Само мапа за тоа каде ми залута животот.

Кога излегов од тоалетот, за малку ќе прегазев старец. Доволно сум висока за да му го видам розовиот череп низ ураганот од белата коса. „Пак доцнам”, вели, на англиски со туѓ изговор. „Се загубив”.

Сите се губиме, претпоставувам. Затоа доаѓаме тука: за да останеме поврзани со она што сме го изгубиле.

Човеков е нов во групава, доаѓа само две недели. Одвај проговорил збор на сеансите. Па, кога го видов првиот пат, веднаш знаев дека го познавам, само не можев да се сетам од каде.

Сега знам. Пекарницата. Често доаѓа со кучето, мала јазовичарка, и нарачува тазе кифла и кафе. Со часови пишува во црно тефтерче, додека кучето му спие на нозете.

Кога влеговме во собата, Џоселин го споделуваше својот спомен: нешто како искривена, изопачена бутна коска. „Ù припаѓаше на Лола”, вели и нежно си ја врти играчката коска во рацете. „Ја најдов под каучот откако ја успавме”.

„Зошто воопшто си тука?“ прашува Стјуарт. „За едно обично куче!“

Џоселин ги спушта очите. „Јас барем не ја направив од бронза”.

Почнуваат да се расправаат додека јас и старецот седнуваме во кругот. Марџ го искористи ова за да ги замае. „Господине Вебер”, вели, „Добредојдовте. Џоселин само што ни кажуваше колку ù значело миленичето. Сте имале некогаш милениче кое сте го обожавале?“

Ми текнува на кученцето што го носи во пекарницата. Со него си ја дели кифлата на половина.

Ама човекот молчи. Ја наведнува главата како да го притискаат на столчето. Го препознавам ставот, желбата да те снема.

„Може да сакате милениче повеќе од некои луѓе”, велам наеднаш, дури и самата се изненадувам. Сите се свртуваат, зашто за разлика од другите, јас дали и еднаш сум им го одвлекла вниманието со доброволно јавување. „Не е битно што остава празнина во вас. Битно е што е присутна”.

Старецот пополека го крева погледот. Ја чувствувам топлината од неговиот поглед преку мојата коса.

„Господине Вебер”, вели Марџ откако забележа. „Можеби ни носите некој спомен кој денес ќе го споделите со нас…?“

Врти со главата, со сините безизразни очи.

Марџ дозволува неговото молчење да стои како жртва на олтар. Знам, зашто некои луѓе доаѓаат тука за да зборуваат, додека други само да слушаат. Ама недостатокот од звук отчукува како срцебиење. Поразува.

Тоа е парадоксот на загубата: Како може нешто што си заминало толку да ни тежи?

На крајот од часот Марџ ни заблагодарува што учествувавме, ги склопуваме столчињата и ги фрламе хартиените чинии и салветите. Ги собирам преостанатите тортички и му ги давам на Стјуарт. Да ги вратам назад во пекарницата ќе биде како да носам песок во пустина. Па излегувам и се враќам назад на работа.

Ако цел живот живеевте во Њу Хемшир, како мене, ќе ја почувствувавте промената на времето. Претерано е топло, ама бурата е впишана преку небото со невидливо мастило.

„Извинете”.

Се вртам на гласот од господин Вебер. Стои со грбот свртен кон епископалната црква каде што имаме средби. Иако надвор има едвај триесет степени, тој носи блуза со долги ракави, закопчана до грлото, со тесна кравата.

„Убаво беше тоа што го сторивте, ја поддржавте девојката”. Начинот на кој го изговараше зборот тоа, звучеше како доа. Се свртувам. „Фала”.
„Вие сте Сејџ?“

Прашање како за милион долари. Да, тоа ми е името, ама другото значење – дека сум многу мудра – никогаш, всушност, не се покажа. Имало премногу моменти во животот кога навистина излегував од колосек, повеќе ме водеа емоциите, отколку што ме смируваше разумот.

„Да”, му велам.

Чудната тишина порасна меѓу нас, како стасано тесто. „Во групава. Долго доаѓате”.

Не знам дали да се бранам. „Да”.

„И Ви помага?“

Да ми помагаше, немаше сè уште да доаѓам.

„Сите се фини, стварно. Само секој од нив мисли дека неговата болка е поголема од болката на другиот”.

„Не зборувате многу”, воздивнува господин Вебер. „Ама кога е така… станувате поет”.

Вртам со главата. „Јас сум пекарка”.

„Нели може човек да биде две работи одеднаш?“ прашува и пополека си заминува.

Advertisements

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Промени )

Connecting to %s